Binnenlands Bestuur (t/m 2011)

Op deze pagina vindt u enkele voorbeelden van afgeronde journalistiek onderzoeken die ik in het recente verleden bij het blad Binnenlands Bestuur heb verricht. Voor lopende onderzoeken zie ‘Werkwijze > ‘Recente Wobverzoeken’ en ‘Actuele nieuwsberichten’.

  • FRAUDE OP ISLAMITISCHE BASISSCHOLEN

De Inspectie voor het Onderwijs stelde in 2008 vast dat op 85 procent van de 43 islamitische basisscholen werd gerommeld met geld. Diverse malen werd aangifte gedaan tegen de bestuurders van deze scholen. Vrijwel alle aangiften verdwenen echter in de prullenbak, terwijl het bewijs ogenschijnlijk voor het oprapen ligt.

De onderzoeksvraag: Waarom pakt Justitie deze fraude niet aan?

Werkwijze: Verzamelen van alle (tientallen) Inspectierapporten; bestuursgegevens via Kamer van Koophandel; bestuderen administratie van een van de scholen; ruim vijftien opeenvolgende Wob-verzoeken bij het Ministerie van Onderwijs, de Onderwijsinspectie, het Openbaar Ministerie, de FIOD. Gesprekken met voormalige personeelsleden, nieuwe bestuurders en een administratiekantoor;

Uitkomst: Een serie van drie hoofdverhalen en diverse follow ups, waarin duidelijk wordt waarom Justitie niet ingrijpt, hoe de fraude werkt en wat de (financiële) gevolgen zijn voor de scholen zelf. Meteen na de publicatie zijn vragen gesteld in de Tweede Kamer. De Aob (Algemene onderwijsbond) is een zogeheten artikel-12-procedure gestart waarin alsnog vervolging wordt geëist. Het journalistieke onderzoek loopt momenteel nog door.

Publicatie: Voor de drie hoofdverhalen klik hier: Deel 1: ‘Frauderen zonder gevolgen’. Deel 2: ‘Een Mekka voor fraudeurs’. Deel 3: ‘Vrij spel voor kwaadwilligen’. Voor complete dossier klik hier.

  • MAROKKAANSE PROBLEEMJONGEREN

Tientallen gemeenten hebben ernstige overlast van Marokkaanse jongeren. Al jaren wordt gezocht naar een effectieve aanpak van dit probleem. Tweeëntwintig gemeenten zijn verenigd in de zogeheten ‘Marokkanengemeenten’ en krijgen extra subsidie van het Rijk om de Marokkaanse jongeren in het gareel te houden.

De onderzoeksvraag: Hoe worden de gelden voor de Marokkanengemeenten besteed? Hoe groot is het probleem en welke oplossingen worden lokaal bedacht?

Werkwijze: Via de Wob zijn de subsidieaanvragen van alle Marokkanengemeenten opgevraagd, alsmede de voortgangsrapprtages. Bij het KLPD (Korps Landelijke Politiediensten) werden tot nu toe onbekende cijfers over de criminaliteit onder Marokkaanse jongeren boven water gehaald.

Uitkomst: De problemen blijken veel breder verspreid dan alleen de grote steden en de bekende gemeenten als Gouda, Culemborg en Utrecht. Ook plaatsen die landelijk nooit in het nieuws zijn kampen met ernstige overlast van deze groep jongeren. In hun brieven aan het ministerie, die niet voor de openbaarheid waren bedoeld en waarin de bestuurders (dus) vrijuit spreken, slaan vrijwel alle gemeenten groot alarm. Elke gemeente pakt het uniforme landelijke probleem op eigen wijze aan en de straatcoaches hebben overal een andere taak, zo blijkt uit de correspondentie.

Publicatie: Een serie verhalen in Binnenlands Bestuur. Diverse malen werden Kamervragen gesteld en het artikel over de KLPD-cijfers werd overgenomen door nagenoeg alle media in Nederland. Artikel 1 (over subsidie-aanvragen): ‘Marokkaanse troebelen’. Artikel 2 (over KLPD-cijfers): ‘Politie: bendevorming criminele Marokkaanse jongeren’. Artikel 3 (over straatcoaches): ‘Wildgroei in Marokkaanse proeftuintjes’.

  • GEBRUIK VAN DE WET BIBOB

In 2003 trad de Wet Bibob (bevordering integriteitsbeoordeling door het openbaar bestuur) in werking. Gemeenten en andere overheidsorganen kunnen op grond van die wet de strafrechtelijke antecedenten nagaan van vergunningaanvragers of inschrijvers op een aanbesteding. De wet komt maar moeizaam van de grond: veel gemeenten maken er amper gebruik van. Malafide ondernemers hebben op veel plaatsen in Nederland nog altijd vrij spel.

De onderzoeksvraag: Hoeveel gemeenten gebruiken de Wet Bibob eigenlijk? En wat zijn de redenen om dit middel niet in te zetten?

Werkwijze: Via een zelf opgestelde enquête zijn alle (toen nog) 441 gemeenten in Nederland bevraagd. Alle gemeenten reageerden: een respons van 100%. De uitkomsten zijn via Excel-spreadsheets beoordeeld op de meest nieuwswaardige feiten.

Uitkomst: Een grote nieuwsreportage met graphics en flankerende interviews met de verantwoordelijke ministers Ter Horst en Hirsch Ballin en de wethouders van de vier grote steden, gelijktijdig in Binnenlands Bestuur en dagblad Trouw. Tweederde van alle gemeenten bleek de Wet Bibob niet of nauwelijks te hanteren. Te lastig, te bewerkelijk, of ‘in onze gemeente is geen witteboorden-criminaliteit’. Malafide ondernemers bleken op grote schaal uit te wijken naar gemeenten die de Wet Bibob niet inzetten. De publicatie leidde tot Kamervragen en heeft bijgedragen aan het aanpassen van de wet.

Publicatie: Het hoofdverhaal: ‘Tweederde gemeenten laat Bibob links liggen’. De flankerende reportage: ‘Wat moeten wij met Bibob?’. Het interview met de ministers: ‘Ministers willen tussenvorm Bibob’.